Co to właściwie są polichlorowane bifenyle?
Bardzo upraszczając, PCB mają kilka pozytywnych cech tzn. posiadają niskie przewodnictwo cieplne, są małopalne, a ponadto wytrzymałe na zużycie i temperaturę. W związku z tym znajdowały zastosowanie w wielu dziedzinach np. w środkach ochrony przed ogniem, impregnatach, smarach, klejach, tworzywach sztucznych, a także stanowiły dodatki do kitów zapraw i mas uszczelniających. PCB mają jednak ogromną wadę. Są niestety trujące. Każdego dnia wchłaniamy polichlorowane bifenyle poprzez jedzenie, drogi oddechowe i skórę. W tkance tłuszczowej gromadzi się przez lata coraz więcej i więcej PCB. Jakkolwiek krótkoterminowa toksyczność tych związków jest stosunkowo niewielka, istnieją jednak przesłanki by sądzić, że posiadają one działanie rakotwórcze. Obecnie ich stosowanie jest zakazane i w związku z tym produkcja PCB została wstrzymana.

W jaki sposób PCB trafiają do szkoły?
Pomimo tego że polichlorowane bifenyle nie są już używane, to jednak były one, aż do lat 70 dodawane w dużych ilościach do materiałów budowlanych. Budynki, w których dopuszczalne normy zawartości tych związków w powietrzu są przekroczone, muszą zostać wyremontowane. Dotyczy to także szkoły Fuerst-Johann-Ludwig-Schule w Hadamar. W tej właśnie szkole stwierdzono zwiększoną koncentrację PCB tj. pomiędzy 100 a 900 nanogramów na metr sześcienny. Przed rozpoczęciem remontu należy zbadać w jaki sposób PCB dostaje się do powietrza. HPC otrzymało zlecenie przeprowadzenia poszukiwań źródła zanieczyszczeń. W tym celu pobrane zostały próbki materiałów, z których zbudowany został obiekt, by poddać je analizie na obecność PCB. W tego typu poszukiwaniach niezastąpione wręcz okazują się doświadczenie i intuicja. W końcu pierwotne i wtórne źródła zanieczyszczeń zostały zidentyfikowane. Okazały się nimi zaprawa przy ramach okiennych, zaprawa przy wewnętrznych elementach konstrukcyjnych oraz zaprawa fasadowa. Wtórnym źródłem natomiast okazała się być podłoga, a konkretnie okładzina.

Wzorcowy remont.
Następnym krokiem było stworzenie koncepcji remontu, która w możliwie tani sposób obniży zanieczyszczenie powietrza do wartości poniżej 300 nanogramów na metr sześcienny. Ważną kwestią jest także funkcjonowanie szkoły, które ma przebiegać możliwie bez zakłóceń. HPC posłużyło się koncepcją wzorcowego remontu, dzięki której efekty konkretnych działań i stopniowego demontażu poszczególnych materiałów, mogą być na bieżąco sprawdzane. Następnie doświadczenia te mogą zostać wykorzystane w całej szkole. Remont wzorcowy zaczęliśmy od usunięcia zawierających PCB zapraw z fasad i znajdujących się przy oknach. Przy wymontowywaniu okien okazało się, że zakotwiczenia były już przerdzewiałe, co pociągnęło za sobą konieczność ich wymiany. Wynikiem tych działań była znaczna redukcja zanieczyszczenia powietrza, niestety jednak znajdowało się ono wciąż powyżej ustawowej granicy. Także czyszczenie i wietrzenie sal niewiele pomogło. Wobec tego zmuszeni zostaliśmy do usunięcia źródła wtórnego, znajdującego się w na podłodze. Kurz zawierający PCB osadzał się na powierzchni sztucznej wykładziny i stąd szkodliwe substancje uwalniały się z powrotem do powietrza. Duży potencjał zanieczyszczający podłogi wynikał z wielkości jej powierzchni. Po usunięciu warstwy wierzchniej podłogi i położeniu nowej okładziny mogliśmy ogłosić sukces. Wartość zanieczyszczenia spadła poniżej 300 nanogramów na metr sześcienny.

Władze gminy akceptują koncepcję remontu.
Wyniki wzorcowego remontu usatysfakcjonowały lokalne władze i w związku z tym, zleciły stworzenie planu remontu dla całej szkoły. Postawiły jednak warunek, że nie może dojść przy nim do zakłócenia pracy szkoły. Przeniesienie uczniów nie wchodziło w rachubę z powodu braku odpowiedniego budynku w okolicy. Jako rozwiązanie awaryjne dla poszczególnych klas, z powodu niewielkiej ilości miejsca w pobliżu szkoły, brane było pod uwagę ustawienie od 10 do 15 kontenerów przy szkole. Sama szkoła stanowi wielki kompleks budynków, w którym uczy się 2 500 uczniów i składa się z 4 połączonych na parterze skrzydeł. W ciągu miesiąca przedstawiliśmy koncepcję remontu całej szkoły. Przewidywał on demontaż wszystkich okien, usunięcie warstwy wierzchniej podłogi i kompletne czyszczenie wszystkich pomieszczeń. Wszystkie te czynności były w ramach naszej koncepcji remontu przewidziane w sumie na dwa lata. Zakładała ona stopniowy remont poszczególnych kondygnacji oddzielnie, od góry do dołu. Oznaczało to, iż poszczególne klasy miały po kolei przenosić się do kontenerów. W tym celu został wypracowany plan koordynacji działań. Trudność sprawiała przede wszystkim organizacja logistyczna, głównie z powodu istnienia oddzielnych dojść do klas dla nauczycieli i uczniów, a także konieczność uwzględnienia dróg ewakuacyjnych. Dodatkowym wyzwaniem stały się klasy wyspecjalizowane, które ze względu na specjalne wyposażenie nie mogły zostać przeniesione. Dlatego też postanowiliśmy ich remont przeprowadzić podczas wakacji.